Voorafgaande keuzes Keuze tussen eigen personeel definitief aanwerven en personeel van een andere werkgever tijdelijk inhuren

Uitzendarbeid

Inleiding

Een perfect legale optie om tijdelijk personeel in te huren, is een beroep doen op uitzendkrachten.

Het gaat hier in wezen ook om een vorm van terbeschikkingstelling. Het uitgangspunt is immers dat een uitzendkracht een werknemer is van het uitzendbureau en uitgeleend wordt aan een gebruiker. Deze gebruiker oefent dan dag in dag uit gezag uit op de uitzendkracht.

Deze vorm van terbeschikkingstelling van personeel is toegelaten krachtens de Wet van 24 juli 1987 betreffende de uitzendarbeid. Deze wet somt limitatief de hypotheses op waarbij een onderneming al dan niet een beroep kan doen op uitzendarbeid.

Sinds 1 oktober 2016 moeten arbeidsovereenkomsten voor uitzendarbeid verplicht uiterlijk op het moment van indiensttreding worden ondertekend. De regel dat een arbeidsovereenkomst voor uitzendarbeid pas ondertekend moest worden uiterlijk twee werkdagen nadat de werknemer in dienst trad van het uitzendkantoor werd vanaf deze datum dus afgeschaft. Als de arbeidsovereenkomst voor uitzendarbeid niet tijdig wordt ondertekend, zal de arbeidsovereenkomst in principe worden beschouwd als een arbeidsovereenkomst van onbepaalde duur. Het uitzendkantoor zal in dat geval de algemeen geldende regels inzake de beëindiging van arbeidsovereenkomst van onbepaalde duur moeten respecteren, indien het de arbeidsovereenkomst van de uitzendkracht wenst te beëindigen. De uitzendkracht daarentegen zal ingeval de arbeidsovereenkomst niet tijdig werd ondertekend, de arbeidsovereenkomst binnen zeven dagen na indiensttreding kunnen beëindigen zonder betaling van een vergoeding of het presteren van een termijn.

Opgelet, het hiervoor vermelde sanctiemechanisme geldt in bepaalde gevallen niet indien het niet tijdig ondertekenen van de (elektronische) arbeidsovereenkomst voor uitzendarbeid te wijten is aan de uitzendkracht zelf. De wetgever vond het niet opgaan het uitzendkantoor te bestraffen in het geval waarin de uitzendkracht een (elektronische) arbeidsovereenkomst voor uitzendarbeid niet ondertekent maar zich toch bij de gebruiker aanbiedt voor het uitvoeren van uitzendarbeid. Het vermelde sanctiemechanisme zal dan ook niet van toepassing zijn indien de volgende voorwaarden cumulatief vervuld zijn:

  • de bedoeling van beide partijen om een arbeidsovereenkomst te sluiten werd schriftelijk vastgesteld;
  • het uitzendkantoor heeft de elektronische arbeidsovereenkomst voor aanvang van de prestaties aan de uitzendkracht verzonden maar de uitzendkracht heeft nagelaten de elektronische overeenkomst voor aanvang van de prestaties te ondertekenen;
  • de uitzendkracht heeft op het afgesproken tijdstip zijn prestaties bij de gebruiker aangevat;
  • het uitzendbureau heeft een correcte Dimona-aangifte gedaan, wat betekent dat het uitzendkantoor de indiensttreding van de uitzendkracht uiterlijk op het moment dat de uitzendkracht de prestaties bij de gebruiker aanvat, heeft aangegeven. 

Wanneer een uitzendkracht daarentegen nalaat een papieren arbeidsovereenkomst voor uitzendarbeid te ondertekenen maar zich toch bij de gebruiker zou aanbieden, zal ook indien de hiervoor vermelde voorwaarden cumulatief zouden zijn vervuld, toch een arbeidsovereenkomst van onbepaalde duur ontstaan. Op deze manier wenst de wetgever het gebruik van de elektronische arbeidsovereenkomst voor uitzendarbeid te stimuleren.

Sinds 1 oktober 2016 werden de mogelijkheden om elektronische arbeidsovereenkomsten voor uitzendarbeid te sluiten verruimd aangezien het in de praktijk dikwijls bijzonder lastig is voor een uitzendkracht om zich nog naar het uitzendkantoor te begeven om zijn of haar arbeidsovereenkomst voor uitzendarbeid te ondertekenen voor de aanvang van de arbeid bij de gebruiker. Er werd wettelijk geregeld dat de elektronisch ondertekende arbeidsovereenkomst als een normale schriftelijke arbeidsovereenkomst wordt beschouwd, op voorwaarde dat de elektronische ondertekening gebeurt door ofwel een zogenaamde gekwalificeerde elektronische handtekening/zegel ofwel door een andere elektronische handtekening die het mogelijk maakt de identiteit van de partijen, hun instemming met de inhoud van de overeenkomst en het behoud van de integriteit van die overeenkomst te verzekeren (bijvoorbeeld via het gebruik van een pincode op smartphone of tablet).

Ten slotte wordt met de inwerkingtreding van de Wet van 5 maart 2017 betreffende het werkbaar en wendbaar werk in de mogelijkheid voorzien om een uitzendovereenkomst voor onbepaalde duur te sluiten. De bedoeling is dan dat de uitzendkracht opeenvolgende uitzendopdrachten kan uitvoeren bij een of meer gebruikers. Voor de dagen waarop de uitzendkracht geen uitzendopdrachten heeft, heeft hij recht op een minimum gewaarborgd uurloon. Op deze uitzendcontracten zullen niet alleen de bepalingen van de wetgeving betreffende de uitzendarbeid, maar in grote mate ook dezelfde regels van toepassing zijn als voor arbeidsovereenkomsten van onbepaalde duur.

De nieuwe wet vereist dat een dergelijk contract van uitzendarbeid voor onbepaalde duur schriftelijk moet worden vastgesteld volgens het model dat door het paritair comité voor de uitzendarbeid ter beschikking wordt gesteld, ten laatste op het ogenblik dat de uitzendkracht in dienst treedt van het uitzendkantoor. In het contract moet o.a. een beschrijving worden opgenomen van de betrekkingen waarvoor de uitzendkracht kan worden ingezet, in overeenstemming met de beroepskwalificaties van de uitzendkracht.

Het kader dat de Wet Werkbaar en Wendbaar Werk biedt, moet nog worden uitgewerkt door de sociale partners zodat momenteel nog geen gebruik kan worden gemaakt van deze nieuwe mogelijkheid.

Op 16 juli 2013 werd het akkoord van de sociale partners betreffende de modernisering van de uitzendarbeid van begin 2012 omgezet in cao nr. 108. Met deze cao werd onder andere het wettelijk kader inzake uitzendarbeid uitgebreid met een nieuw motief, namelijk ‘instroom’. Naast de reeds bestaande toegelaten redenen van uitzendarbeid, zullen bedrijven tevens een beroep kunnen doen op uitzendkrachten voor de invulling van een vacante betrekking met de bedoeling om na afloop van de periode van terbeschikkingstelling de uitzendkracht vast in dienst te laten nemen door de gebruiker voor diezelfde betrekking (cf. infra, punt IV).

Daarnaast zet Cao nr. 108, aangevuld met cao nr. 108/2, ook de voorwaarden uiteen waaronder opeenvolgende dagcontracten van uitzendarbeid kunnen worden afgesloten. Essentiële voorwaarde hiervoor is dat de nood aan flexibiliteit bij de gebruiker wordt aangetoond. Dit wordt bewezen door de gebruiker door aan te tonen dat het werkvolume afhankelijk is van externe factoren, sterk fluctueert of gekoppeld is aan de aard van de opdracht. Voor het gebruik van opeenvolgende uitzendcontracten dient een informatie- en raadgevingsverplichting te worden gerespecteerd. In toepassing van deze procedure wordt de ondernemingsraad, of bij ontstentenis hiervan de vakbondsafvaardiging, op de hoogte wordt gebracht van gedetailleerde informatie over het gebruik van deze opeenvolgende dagcontracten, de reden voor het gebruik hiervan, namelijk: nood aan flexibiliteit en, op verzoek van de werknemersvertegenwoordigers of de vakbondsorganisatie zelf, over het aantal uitzendcontracten per schijf van opeenvolgende dagcontracten. Deze gegevens worden meegedeeld aan de ondernemingsraad (of de vakbondsafvaardiging) bij het begin van elk semester. Jaarlijks wordt de ondernemingsraad of vakbondsafvaardiging geraadpleegd met betrekking tot het gebruik van deze opeenvolgende dagcontracten voor uitzendarbeid en het motief hiervoor naar de toekomst toe. Indien er geen vakbondsafvaardiging of ondernemingsraad is in de onderneming, is het Sociaal Fonds bevoegd om voor elke gebruiker bovenstaande informatie te verstrekken aan de representatieve werknemersorganisaties. Het uitzendkantoor is verplicht deze informatie aan het Sociaal Fonds voor de Uitzendkrachten te bezorgen. 

Bovendien werden in deze cao ook duidelijk de gevallen opgenomen waarin het als werkgever al dan niet toegestaan is om beroep te doen op een uitzendkracht. Dit is volgens deze cao enkel toegestaan voor:

  • de vervanging van een werknemer wiens arbeidsovereenkomst werd beëindigd;
  • een tijdelijke vermeerdering van werk;
  • en de uitvoering van een uitzonderlijk werk.

Het beroep doen op uitzendkrachten is volgens deze cao daarentegen niet toegelaten bij een staking of lock-out, en ingeval van een schorsing van de arbeidsovereenkomst van een vaste uitzendkracht ingevolge een gebrek aan werk oftewel economische werkloosheid.

Via de onlinedienst Interim@work kan de uitzendkracht zijn arbeidsrelaties als uitzendkracht controleren. Er kan worden nagegaan of het uitzendbureau een Dimona-aangifte heeft gedaan en of het uitzendbureau zijn wettelijke aangifteplicht vervuld heeft. Er kan ook worden gecontroleerd of de juiste gebruiker aangegeven staat. Aanmelden kan via de website van de rijksdienst voor sociale zekerheid: www.mysocialsecurity.be.

Hierna volgt een overzicht van deze mogelijkheden.

Vlaamse overheidsdiensten en Vlaamse lokale besturen kunnen sinds 26 mei 2018 ook een beroep doen op uitzendarbeid.  Het motief ‘instroom’ kan echter niet worden gebruikt als motief voor uitzendarbeid bij overheidsdiensten omwille van eventuele tegenstrijdigheden die zouden kunnen ontstaan met betrekking tot het principe van de gelijke toegang tot het openbare ambt en het gelijkheidsbeginsel als beginsel van behoorlijk bestuur.

Sinds 1 februari 2019 is uitzendarbeid nu ook toegelaten in bepaalde federale overheidsdiensten, overheidsbedrijven en HR Rail.

I. Vervanging van een vaste werknemer

In het geval u een beroep wil doen op uitzendarbeid ter vervanging van een vaste werknemer, kan dat in het geval de arbeidsovereenkomst van een vaste werknemer wordt geschorst enerzijds en in het geval de arbeidsovereenkomst van een vaste werknemer werd beëindigd.

Hieronder vindt u een schematisch overzicht van de toegelaten duur van vervanging en de daarvoor te volgen procedure.

REDEN TE VOLGEN PROCEDURE TOEGELATEN DUUR
BEDRIJVEN MET VAKBONDSAFVAARDIGING BEDRIJVEN ZONDER VAKBONDSAFVAARDIGING
Schorsing van de arbeidsovereenkomst van een vaste werknemer Geen te volgen procedure Geen te volgen procedure Voor de duur van de schorsing
Beëindiging van de arbeidsovereenkomst van een vaste werknemer in geval van ‘ontslag om dringende reden’ en ‘ontslag met opzegtermijn’ Voorafgaand akkoord van de Vakbondsafvaardiging. Binnen de 3 werkdagen melding aan de Inspectie Sociale Wetten. Melding aan het Sociaal Fonds voor de Uitzendkrachten Tot 6 maanden na het einde van de arbeidsovereenkomst.
Voorafgaand akkoord van de Vakbondsafvaardiging. Binnen de 3 werkdagen melding aan de Inspectie Sociale Wetten. Melding aan het Sociaal Fonds voor de Uitzendkrachten Eventueel een verlening mogelijk tot 6 maanden.
Beëindiging van de arbeidsovereenkomst van een vaste werknemer om andere redenen Geen te volgen procedure Geen te volgen procedure Tot 6 maanden na het einde van de arbeidsovereenkomst.
Voorafgaand akkoord van de Vakbondsafvaardiging. Binnen de 3 werkdagen melding aan de Inspectie Sociale Wetten. Melding aan het Sociaal Fonds voor de Uitzendkrachten Eventueel een verlenging mogelijk met totale duur van maximaal 6 maanden.


II. Tijdelijke vermeerdering van werk

Als u een beroep wilt doen op uitzendarbeid om een tijdelijke vermeerdering van werk op te vangen, dient u volgende regels te respecteren. 

  DE TE VOLGEN PROCEDURE TOEGELATEN DUUR
BEDRIJVEN MET VAKBONDSAFVAARDIGING Voorafgaand akkoord met de Vakbondsafvaardiging. Melding aan Toezicht Sociale Wetten binnen de drie werkdagen. Duur en eventuele verlenging(en) te bepalen in onderlinge overeenstemming met de vakbondsafvaardiging.
BEDRIJVEN ZONDER VAKBONDSAFVAARDIGING Melding aan het Sociaal Fonds voor de Uitzendkrachten. 6 maanden
Melding aan het Sociaal Fonds voor de Uitzendkrachten. Eventueel verlenging met 6 maanden
Aanvraag verlenging met opgave van de reden van verlenging, bij de Commissie van Goede Diensten uiterlijk de 20ste van de kalendermaand waarin de uitzendkracht 10 maanden is tewerkgesteld. Eventueel bijkomende verlenging met 6 maanden
Voorafgaand akkoord van de werknemersorganisaties in het Paritair Comité of de Nationale Arbeidsraad conform een bijzondere procedure. Eventueel verlenging per kalendermaand

III. Uitzonderlijk werk

Ook voor uitzonderlijk werk dat niet behoort tot uw gewone bedrijvigheden kunt u uitzendkrachten inschakelen.

REDEN TE VOLGEN PROCEDURE TOEGELATEN DUUR
BEDRIJVEN MET VAKBONDSAFVAARDIGING BEDRIJVEN ZONDER VAKBONDSAFVAARDIGING
Voorbereiding, werking en voltooiing van jaarbeurzen, salons, congressen, seminaries, openbare manifestaties, verkiezingen, … Geen te volgen procedure 3 maanden
Lossen van vrachtwagens Voorafgaand akkoord met de Vakbondsafvaardiging. Geen te volgen procedure. 3 maaden
Secretariaatswerk voor zakenlui die tijdelijk in België verblijven Geen te volgen procedure. 3 maanden
Werkzaamheden voor ambassades, consulaten en internationale organen Voorafgaand akkoord met Belgische representatieve werknemersorganisaties. 3 maanden
Kortstondige uitvoering van gespecialiseerde opdrachten die een bijzondere beroepsbekwaamheid vereisen Voorafgaand akkoord met de Vakbondsafvaardiging.

Voorafgaand beroep op subregionale tewerkstellingsdienst VDAB/ACTIRIS

Voorafgaande melding – 24 uur – aan Toezicht Sociale Wetten
Melding aan het Sociaal Fonds voor de Uitzendkrachten.

Voorafgaand beroep op subregionale tewerkstellingsdienst VDAB/ACTIRIS

Voorafgaande melding – 24 uur – aan Toezicht Sociale Wetten
6 maanden



Eventueel verlenging met 6 maanden
Werkzaamheden in het kader van een voorgekomen of dreigend ongeval (conform artikel 26 van de Arbeidswet)

Dringende arbeid aan machines of materieel

Onvoorziene noodzakelijkheid
Geen te volgen procedure 3 maanden
Inventarissen en balansen Geen te volgen procedure 7 dagen per kalenderjaar
Werkzaamheden in het kader van vormingsprojecten waardoor de uitzendkracht zich gemakkelijker kan integreren in de arbeidsmarkt. Voorafgaand akkoord met de Vakbondsafvaardiging. Melding aan het Sociaal Fonds voor de Uitzendkrachten. 6 maanden

Eventueel verlenging met 6 maanden
Werkzaamheden als uitzendkracht in het kader van begeleidingsprojecten die als doel hebben om werknemers na collectief ontslag of bedrijfssluiting te helpen bij het vinden van een nieuwe dienstbetrekking. Voorafgaand akkoord met de Vakbondsafvaardiging. Melding aan het Sociaal Fonds voor de Uitzendkrachten. 6 maanden

Eventueel verlenging met 6 maanden
Uitzonderlijke werkzaamheden in de diensten van de Europese Commissie ter uitvoering van werkzaamheden in de administratieve, sociale diensten en restaurantsector Geen te volgen procedure 6 maanden

Let wel, een nieuwe tewerkstelling als uitzendkracht voor uitzonderlijke werkzaamheden in de diensten van de Europese Commissie ter uitvoering van werkzaamheden in de administratieve en sociale diensten, en in de restaurantsector kan slechts gebeuren na een onderbreking van ten minste 1 maand. Deze beperking is niet van toepassing wanneer de uitzendkracht deelneemt aan een vergelijkend examen ingericht door de Commissie. In geval van toelating tot het examen zal de betrekking van de uitzendkracht een einde nemen eten laatste 3 maanden na betekening van de uitslagen.

De maximale duurtijd van 6 maanden is niet van toepassing wanneer uitzendkrachten aangeworven zijn voor bijzondere arbeidsprestaties waartoe wordt besloten door de communautaire overheden, in het kader van een arbeidsovereenkomst voor een duidelijk omschreven werk.

IV. Instroom

Hebt u een openstaande vacature en wilt u hiervoor een kandidaat via uitzendarbeid aanwerven met de bedoeling hem/haar na een gunstige evaluatie vast aan te werven? Dan geldt de 3-6-9-regel.

  DE TE VOLGEN PROCEDURE TOEGELATEN DUUR
BEDRIJVEN MET VAKBONDSAFVAARDIGING Informatie en raadpleging van de vakbondsafvaardiging m.b.t. de motivering, beoogde werkpost(en) en beoogde functie(s)

Geen toelating vereist.

Informatie in verband met de specifieke kenmerken van het contract.
- U mag maximaal 3 uitzendkrachten testen voor een bepaalde vacature. De gebruiker meldt het uitzendkantoor over welke instroompoging het gaat.

- U mag een kandidaat maximaal 6 maanden tewerkstellen als uitzendkracht, en minstens 1 week. Dit wordt minimaal 1 maand indien hij/zij een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde duur heeft opgegeven.

- Deze regel wordt (nog) niet toegepast op personen verboden door een arbeidsovereenkomst voor bepaalde duur.

- Voor elke vacature mag u in totaal maximaal 9 maanden uitzendkrachten testen.

- U mag wel gebruik maken van opeenvolgende dagcontracten.
BEDRIJVEN ZONDER VAKBONDSAFVAARDIGING Geen te volgen procedure.
  • De gebruiker is niet verplicht de uitzendkracht aan te werven. Als de persoon niet aangeworven wordt, heeft hij recht op een mondelinge verklaring. Hij/zij kan een mondeling verslag bij het uitzendkantoor opvragen.
  • Indien de uitzendkracht nadien wordt aangeworven, moet dit met een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde duur. Hij mag hiervan afwijken in de gevallen bepaald voor een gebruik dat wordt bevestigd door een op sectoraal niveau gesloten akkoord.
  • Enkel de periodes die onder het contract, de activiteit vallen, tellen mee voor de berekening van deze 3-6-9-termijn.
  • Indien de uitzendkracht zelf het contract verbreekt of in het geval van ontslag wegens dringende reden, telt deze periode niet mee voor de totale toegelaten duur en het aantal pogingen.

V. Artistieke projecten/erkend tewerkstellingstraject

Vooreerst kunt u uitzendkracht aan het werk zetten in uw organisatie voor artistieke prestaties of artistieke werken. Het gaat dan bijvoorbeeld over een buurtcomité dat beroep doet op een clown om het buurtfeest op te fleuren of een onderneming dat een orkest inhuurt voor het opluisteren van hun bedrijfsfeesten.

  DE TE VOLGEN PROCEDURE TOEGELATEN DUUR

BEDRIJVEN MET VAKBONDSAFVAARDIGING

Er is geen te volgen procedure. De toegelaten duur van de uitzendarbeid is beperkt tot de duur van de artistieke prestaties of werken.

BEDRIJVEN ZONDER VAKBONDSAFVAARDIGING

Daarnaast kan beroep worden gedaan op uitzendarbeid voor bepaalde doelgroepen in het kader van een inlooptraject dat erkend werd door het gewest op wiens grondgebied de vestiging waarin deze persoon wordt tewerkgesteld, te situeren valt.

  DE TE VOLGEN PROCEDURE TOEGELATEN DUUR
BEDRIJVEN MET VAKBONDSAFVAARDIGING Voorafgaand schriftelijk kennisgeving aan het Sociaal Fonds voor de Uitzendkrachten met vermelding van:
- de naam van de betrokken uitzendkracht,
- de periode gedurende dewelke uitzendarbeid zal worden uitgeoefend,
- de identificatie van het betrokken tewerkstellingstraject,
- naam, adres en nummer paritair comité van de gebruiker.
6 maanden
Bij verlenging van de periode van uitzendarbeid dient opnieuw dezelfde procedure te worden toegepast. Een afschrift van de hierboven beschreven kennisgeving moet binnen 3 werkdagen na aanvang van de periode van uitzendarbeid worden opgestuurd naar de bevoegde inspecteur-diensthoofd van de Algemene Directie van het Toezicht op de Sociale Wetten van de FOD WASO; m.a.w. het Toezicht op de Sociale Wetten. Eventueel een verlenging met 6 maanden.
BEDRIJVEN ZONDER VAKBONDSAFVAARDIGING Voorafgaand schriftelijk kennisgeving aan het Sociaal Fonds voor de Uitzendkrachten met vermelding van:
- de naam van de betrokken uitzendkracht,
- de periode gedurende dewelke uitzendarbeid zal worden uitgeoefend,
- de identificatie van het betrokken tewerkstellingstraject,
- naam, adres en nummer paritair comité van de gebruiker.
6 maanden
Bij verlenging van de periode van uitzendarbeid dient opnieuw dezelfde procedure te worden toegepast. Een afschrift van de hierboven beschreven kennisgeving moet binnen 3 werkdagen na aanvang van de periode van uitzendarbeid worden opgestuurd naar de bevoegde inspecteur-diensthoofd van de Algemene Directie van het Toezicht op de Sociale Wetten van de FOD WASO; m.a.w. het Toezicht op de Sociale Wetten. Eventueel een verlenging met 6 maanden.