Voorafgaande vraag: is de werknemer beschermd?

Inleiding: essentiële problematiek

Vooraleer men iemand wenst te ontslaan, dient men zeer zorgvuldig na te gaan of de betrokken werknemer al dan niet beschermd is.

Op dit punt begint het Belgische arbeidsrecht een echt mijnenveld te worden, want er is een hele waaier van beschermingsstatuten, die alsmaar groeit.

Als men iemand ontslaat zonder te beseffen dat hij beschermd is, dan kan dit niet alleen zware financiële gevolgen hebben, het kan ook leiden tot verzuurde relaties met de sociale partners in het bedrijf.

Het is dus een problematiek die absolute aandacht vereist.

Een overzicht van de beschermingsstatuten

Een ontslagbescherming wordt wettelijk toegekend aan werknemers, omdat zij zich in een bijzondere situatie bevinden, zoals een zwangere werkneemster of omdat zij een bijzondere functie uitoefenen, zoals onder meer de vakbondsafgevaardigden.

Voor bepaalde werknemers met een dergelijke ontslagbescherming verbiedt de wet dat hun werkgever enige handeling zou stellen die ertoe leidt dat de overeenkomst eenzijdig verbroken wordt tijdens de duurtijd van de bescherming. Voor een andere categorie van werknemers is ontslag door de werkgever wel mogelijk, op voorwaarde dat hij aantoont dat het ontslag niets te maken heeft met de reden waarvoor de ontslagbescherming geldt (bv. een zwangerschap).

In wat volgt, wordt een overzicht gegeven van de verscheidene beschermde werknemers, de aanvang en het einde van hun ontslagbescherming en de sancties die van toepassing zijn als de werkgever toch ten onrechte tot ontslag zou overgaan.

Tabellen

Enkele kanttekeningen bij bepaalde beschermingsstatuten

Kandidaten bij sociale verkiezingen voor ondernemingsraad en/of preventiecomité

In de praktijk gebeuren het vaakst onachtzaamheden met betrekking tot de kandidaten bij sociale verkiezingen. Men beseft immers vaak niet dat een bepaalde werknemer deze bescherming geniet, en ontslaat de betrokkene zomaar.

Nochtans genieten deze kandidaten dezelfde bescherming als effectief verkozenen (met uitzondering van kandidaten die een tweede opeenvolgende keer niet verkozen zijn, en zo slechts twee jaar beschermd zijn).

De redenen waarom hier vaak onachtzaamheden gebeuren, is dat sociale verkiezingen maar om de vier jaar plaatshebben, en men na enige jaren compleet vergeten is dat iemand enkele jaren terug ooit kandidaat was. Het verdient dus een absolute aanbeveling om in het dossier van elke kandidaat een zeer duidelijke notitie te zetten dat de betrokkene beschermd is.

Zwangere werkneemsters

Een zwangere werkneemster mag worden ontslagen tijdens haar zwangerschap onder de absolute voorwaarde dat het ontslag niets te maken heeft met de zwangerschap.

Bij analyse van de rechtspraak ziet men dat de arbeidsgerechten zeer streng de hand houden aan deze voorwaarde. Dit zelfs in situaties waar op het eerste gezicht het ontslag sowieso niets te maken heeft met de zwangerschap, bijvoorbeeld in geval van collectief ontslag of tijdens de proefperiode. Het is dan ook absoluut aan te raden zelfs in dergelijke situaties een zeer grondige motivering te hebben voor de redenen waarom men de werkneemster wenst te ontslaan.

Praktische conclusie

Deze lawine aan beschermingen leidt ertoe dat men vanuit HR-oogpunt gewoon verplicht wordt bij problemen met een werknemer te grijpen naar het sturen van gemotiveerde ingebrekestellingen. Op die manier kan men later aantonen dat een ontslag niets te maken heeft met een inmiddels opgetreden bescherming.
Tevens verdient het de voorkeur over de jaren heen objectieve evaluaties bij te houden met duidelijke vermelding van positieve en negatieve elementen. Zo zal men kunnen aantonen dat een bepaald ontslag uiteindelijk noodzakelijk was, en niets te maken heeft met enig beschermingsstatuut.

Ben je aangemeld, dan kan je per artikel één woord, zin, of paragraaf markeren en persoonlijke notities toevoegen.
We hebben uw bericht ontvangen