Het einde van de arbeids­overeenkomst Het einde van de arbeidsovereenkomst

Stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag

Toen het brugpensioen werd ingevoerd in de jaren 70 werd dat beschouwd als een manier om de oudere werknemers op een zachte manier uit de arbeidsmarkt te begeleiden om zo plaats te maken voor de jonge werknemers. In die tijd kon er nog naar hartenlust worden afgeweken van de algemene leeftijdsvoorwaarde van 60 jaar.

Door de vergrijzing van de bevolking is de overheid sedert eind 2005 begonnen met het nemen van een hele resem maatregelen om de gevolgen van die vergrijzing in te perken, en meer bepaald de financiering van de sociale zekerheid leefbaar te houden. Het Generatiepact bracht reeds belangrijke wijzigingen aan met betrekking tot de leeftijds- en anciënniteitsvoorwaarden, de sociale en fiscale bijdragen op het brugpensioen en het doorvoeren van een activerend beleid bij herstructureringen. Sindsdien is het brugpensioen jaarlijks onderhevig aan verstrengingen.

Eerst en vooral werd de naam brugpensioen gewijzigd naar ‘Stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag’, afgekort SWT. Daarnaast werden de leeftijds- en anciënniteitsvoorwaarden telkens verstrengd alsook de bijdragen op de aanvullende vergoeding.

Voor heel wat stelsels van SWT liep de geldigheidsduur af op 31 december 2018. Voor de voorwaarden die gelden vanaf 2019 is het nog wachten op de nieuwe CAO’s/wetteksten. De ontwerptekst van het IPA voorziet dat de nodige CAO’s binnen de NAR zouden gesloten worden op 27 maart 2019. In de jobsdeal van de federale regeling werden een aantal maatregelen in SWT voorzien, maar aangezien de regering momenteel in lopende zaken is, zijn daar ook nog geen definitieve teksten uit voortgevloeid. Het onderstaande overzicht geldt dan ook onder voorbehoud van het verschijnen van de finale CAO’s en wetteksten.

De vereiste leeftijd en loopbaan moeten bereikt zijn op het einde van de arbeidsovereenkomst. Dat wil zeggen op het einde van de opzeggingstermijn of op het moment van de verbreking indien de overeenkomst wordt beëindigd met onmiddellijke ingang. Voor de bijzondere stelsels SWT (nachtarbeid, zwaar beroep, medische redenen, ongeschiktheid in de bouwsector) is het zo dat wanneer de opzeggingstermijn eindigt na de geldigheidsduur van de CAO, de werknemer recht heeft op SWT als hij tijdens de geldigheidsperiode van de CAO voldoet aan de leeftijdsvoorwaarde. De anciënniteitsvoorwaarde mag dan nog worden bereikt aan het einde van de overeenkomst. Voor ondernemingen in moeilijkheden of herstructurering gelden nog bijkomende voorwaarden.

Leeftijds- en anciënniteitsvoorwaarden SWT

a) SWT vanaf 62

Cao nr. 17 Mannen Vrouwen
Vanaf Vereiste loopbaan (jaar) Vanaf Vereiste loopbaan (jaar)
1/1/2017 40 1/1/2017 33
1/1/2018 40 1/1/2018 34
1/1/2019 41 1/1/2019 35
1/1/2020 41 1/1/2020 36

b) SWT vanaf 60

Men kan nog met SWT vanaf de leeftijd van 60 op basis van een sectorale of ondernemings-cao die werd gesloten voor 1 juli 2015 en die uiterlijk op 1 januari 2015 in werking is getreden. De maximale duur van een dergelijke cao is 3 jaar en kan dus lopen tot 31 december 2017. Werknemers kunnen volgens het vastkliksysteem hun rechten op SWT vanaf 60 jaar vastklikken. Om zijn rechten te kunnen vastklikken, moet de werknemer aan de volgende voorwaarden voldoen:

  • ontslagen zijn tijdens de geldigheidsduur van de cao;
  • 60 jaar zijn aan het einde van de arbeidsovereenkomst en tijdens de geldigheidsduur van de cao;
  • voldoen aan de loopbaanvoorwaarde aan het einde van de arbeidsovereenkomst en tijdens de geldigheidsduur van de cao.

De loopbaanvereiste is dezelfde als bij SWT vanaf 62 (zie hiervoor).

c) SWT vanaf 59 met lange loopbaan

CAO nr. 125 van de NAR bood tot 31 december 2018 de mogelijkheid om in 2018 op SWT te gaan op de leeftijd van 59 jaar. Het IPA 2019-2020 voorziet SWT op 59 jaar vanaf 1 januari 2019 tot 31 december 2020 en op 60 jaar vanaf 1 januari 2021, met een vereiste loopbaan van 40 jaar, maar het is nog wachten op een NAR-CAO die dat bevestigt.

d) SWT vanaf 59 met zwaar beroep

CAO nr. 122 van de NAR bood tot 31 december 2018 de mogelijkheid om in 2018 op SWT te gaan in het kader van een zwaar beroep op de leeftijd van 59 jaar met een loopbaan van 35 jaar. Het IPA 2019-2020 voorziet een verderzetting van dit SWT op de leeftijd van 59 vanaf 1 januari 2019 tot 30 juni 2021 en op 60 jaar vanaf 1 juli 2021, maar het is nog wachten op een NAR-CAO die dat bevestigt.

Dit stelsel vereist dus dat men

  • een loopbaan van minstens 35 jaar heeft;
  • gewerkt heeft in een zwaar beroep:

• Ofwel minstens 5 jaar, in de loop van de laatste 10 kalenderjaren vóór het einde van de arbeidsovereenkomst.

• Ofwel minstens 7 jaar in de loop van de laatste 15 kalenderjaren vóór het einde van de arbeidsovereenkomst.

Wordt als zwaar beroep beschouwd:

  • het werk in wisselende ploegen, meer bepaald de ploegenarbeid in minstens twee ploegen van minstens twee werknemers die hetzelfde werk doen, zowel qua inhoud als qua omvang, en die elkaar in de loop van de dag opvolgen zonder dat er een onderbreking is tussen de opeenvolgende ploegen en zonder dat de overlapping meer bedraagt dan één vierde van hun dagtaak, op voorwaarde dat dewerknemer van ploegen alterneert;
  • het werk in onderbroken diensten waarbij de werknemer permanent werkt in dagprestaties waarvan de begintijd en de eindtijd minimaal 11 uur uit elkaar liggen met een onderbreking van minstens 3 uur en minimumprestaties van 7 uur. Onder permanent verstaat men dat de onderbroken dienst de gewone arbeidsregeling van de werknemer vormt en dat hij niet occasioneel in een dergelijke dienst wordt tewerkgesteld;
  • het werk in een arbeidsregime met nachtarbeid.

Mogelijk zal er ook een sectorale CAO vereist zijn dit in dit stelsel voorziet en die verwijst naar de CAO van de NAR.

e) SWT vanaf 59 nachtarbeid/zwaar beroep/medisch attest bouwsector

Cao’s nr. 120 en 121 van de NAR voorzagen in een stelsel van SWT voor werknemers bepaalde werknemers die 58 jaar oud zijn en die een loopbaanverleden van 33 jaar hebben. In 2018 werd de toegangsleeftijd opgetrokken naar 59 jaar. 

Naast de loopbaanvoorwaarde van 33 jaar moet de werknemer ook nog aan één van volgende voorwaarden voldoen:

  • ofwel minstens 20 jaar gewerkt hebben in een arbeidsregeling met nachtprestaties zoals bepaald in cao nr. 46;
  • ofwel gewerkt hebben in een zwaar beroep:
    • ofwel minstens 5 jaar, in de loop van de laatste 10 kalenderjaren vóór het einde van de arbeidsovereenkomst;
    • ofwel minstens 7 jaar in de loop van de laatste 15 kalenderjaren vóór het einde van de arbeidsovereenkomst
  • ofwel werken in de bouwsector (PC 124) en beschikken over een attest dat zijn arbeidsongeschiktheid bevestigt.

Het ontwerp van IPA 2019-2020 voorziet een verderzetting van dit SWT op de leeftijd van 59 van 1 januari 2019 tot 30 juni 2021 en op 60 jaar vanaf 1 juli 2021, met een vereiste loopbaan van 33 jaar, maar het is nog wachten op een NAR-CAO die dat bevestigt.

Ook hier zal er wellicht een sectorale CAO nodig zijn die uitdrukkelijk verwijst naar de CAO van de NAR. 

f) SWT vanaf 58 voor mindervaliden of personen met ernstige lichamelijke problemen

Mindervalide werknemers en werknemers met ernstige lichamelijke problemen en die een loopbaan van minstens 35 jaar hebben, konden tot 31 december 2018 met SWT op grond van de NAR cao nr. 123. Het ontwerp van IPA 2019-2020 voorziet een verderzetting van dit SWT onder dezelfde voorwaarden, maar het is nog wachten op de nieuwe CAO van de NAR.

g) SWT voor ondernemingen in moeilijkheden en herstructurering

Voor ondernemingen erkend in moeilijkheden kan de SWT-leeftijd verlaagd worden.

Volgens het ontwerp IPA zou voor 2019 de minimumleeftijd 58 jaar zijn. Voor 2020 zou het 59 jaar worden en vanaf 31 december 2020 zou de leeftijd op 60 jaar worden gebracht. Ook hier is het wachten op de definitieve teksten.

Werknemers die in kader van de verlaagde leeftijd met SWT zouden gaan, moeten een beroepsverleden kunnen bewijzen van:

  • ofwel 10 jaar beroepsverleden als loontrekkende binnen de sector binnen de 15 jaar voorafgaand aan de beëindiging van de arbeidsovereenkomst;
  • ofwel 20 jaar beroepsverleden als loontrekkende.

Bij SWT in kader van een erkenning als onderneming in moeilijkheden of herstructurering is er een ondernemings-cao vereist inzake SWT.

Bovendien moet de opzeggingstermijn of de door de opzeggingsvergoeding gedekte periode verstrijken binnen de geldingsduur van de cao en binnen de periode van de erkenning.

Om deze erkenning te kunnen bekomen moet er vooraf een volledig dossier worden ingediend bij de federale Minister van Werk.

h) Opzeggingstermijn met het oog op SWT

Arbeidsovereenkomsten van arbeiders aangevangen vóór 1 januari 2014 die worden opgezegd met het oog op SWT, kunnen voor wat betreft het eerste deel van de opzeggingstermijnen nog genieten van de verkorte opzeggingstermijnen die op 31 december 2013 van toepassing waren.

Dit in tegenstelling tot de arbeidsovereenkomsten van bedienden aangevangen vóór 1 januari 2014 die worden opgezegd met het oog op SWT. De praktijk die men voor 1 januari 2014 toepaste voor bedienden, namelijk het opzeggen met toepassing van het toenmalig wettelijk minimum (3 maanden per periode van 5 jaar), kan met de inwerkingtreding van de forfaitaire opzeggingstermijnen met het eenheidsstatuut niet meer toegepast worden.

Bijlage SWT 2019